Một ngày đẹp trời, doanh nghiệp phát hiện tên thương hiệu mình đã sử dụng nhiều năm lại được một cá nhân hoặc đối thủ đăng ký nhãn hiệu trước. Tình huống này không hề hiếm trong hoạt động kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp tập trung phát triển sản phẩm, quảng cáo và mở rộng thị trường nhưng lại chậm trễ trong việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Đến khi thương hiệu có giá trị, việc phát hiện người khác đã nộp đơn hoặc được cấp văn bằng bảo hộ mới khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động.
Vậy khi bị đối thủ đăng ký mất tên thương hiệu, doanh nghiệp có phải lập tức đổi tên? Có thể lấy lại nhãn hiệu hay không? Cần thực hiện những bước nào để bảo vệ quyền lợi hợp pháp?
Trước hết, cần xác định chính xác tình trạng pháp lý của thương hiệu
Không phải cứ nhìn thấy tên doanh nghiệp hoặc tên thương hiệu xuất hiện trong cơ sở dữ liệu là có thể kết luận đã “mất thương hiệu”. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ:
- Người khác mới nộp đơn đăng ký hay đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu?
- Nhãn hiệu đăng ký có hoàn toàn trùng hay chỉ tương tự?
- Nhãn hiệu được đăng ký cho nhóm hàng hóa, dịch vụ nào?
- Doanh nghiệp đã sử dụng tên thương hiệu từ thời điểm nào?
- Có tài liệu chứng minh quá trình sử dụng thực tế hay không?
- Người đăng ký có dấu hiệu đăng ký với dụng ý xấu hay nhằm chiếm đoạt thành quả thương mại của doanh nghiệp?
Theo quy định về nhãn hiệu, một trong những nguyên tắc quan trọng là nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người nộp đơn trước luôn chắc chắn được bảo hộ trong mọi trường hợp. Pháp luật vẫn có cơ chế xem xét các căn cứ như quyền đăng ký, khả năng gây nhầm lẫn, nhãn hiệu đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi, tên thương mại được sử dụng trước hoặc hành vi đăng ký với dụng ý xấu.
Vì vậy, việc đầu tiên doanh nghiệp cần làm là bình tĩnh, tra cứu hồ sơ và đánh giá đúng tình trạng pháp lý, thay vì vội vàng đổi toàn bộ tên thương hiệu hoặc tự ý đàm phán mua lại với mức giá cao.
Nếu đối thủ mới nộp đơn: cần hành động sớm
Đây thường là giai đoạn doanh nghiệp có nhiều cơ hội chủ động nhất. Khi đơn đăng ký nhãn hiệu được công bố, pháp luật cho phép bên thứ ba thực hiện quyền phản đối trong thời hạn luật định.
Theo những quy định đang áp dụng từ năm 2026, thời hạn phản đối đơn đăng ký nhãn hiệu là 03 tháng kể từ ngày đơn được công bố. Việc xử lý đơn cũng có những thay đổi đáng chú ý, trong đó thời hạn thẩm định nội dung được rút ngắn trong các trường hợp theo quy định mới.
Nếu doanh nghiệp có căn cứ cho rằng đối thủ không có quyền đăng ký hoặc việc đăng ký có thể xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, doanh nghiệp cần nhanh chóng chuẩn bị hồ sơ, tài liệu và ý kiến phản đối phù hợp.
Những chứng cứ có thể quan trọng bao gồm:
- Hóa đơn, hợp đồng thể hiện việc sử dụng thương hiệu;
- Hồ sơ thành lập doanh nghiệp;
- Website, tên miền, tài khoản mạng xã hội;
- Catalogue, bao bì, biển hiệu;
- Tài liệu quảng cáo;
- Bài báo, chương trình truyền thông;
- Hợp đồng với khách hàng, đối tác;
- Tài liệu chứng minh mức độ nhận biết của người tiêu dùng;
- Các tài liệu thể hiện đối thủ biết về thương hiệu trước khi nộp đơn.
Càng có nhiều chứng cứ chứng minh doanh nghiệp đã xây dựng và sử dụng thương hiệu một cách liên tục, hợp pháp, cơ hội bảo vệ quyền lợi càng có cơ sở.
Nếu đối thủ đã được cấp văn bằng bảo hộ thì sao?
Đây là tình huống phức tạp hơn nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp hoàn toàn hết cơ hội.
Tùy từng hồ sơ, doanh nghiệp có thể xem xét khả năng yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ nếu có căn cứ pháp lý. Một trong những vấn đề đáng chú ý là trường hợp người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu.
Quy định hiện hành đã có cơ chế xem xét việc hủy bỏ hiệu lực nhãn hiệu trong một số trường hợp đăng ký nhằm lợi dụng uy tín, danh tiếng của dấu hiệu đã được người khác sử dụng, đầu cơ để bán lại, cấp phép hoặc chuyển giao, hoặc nhằm ngăn cản chủ thể khác tham gia thị trường một cách trái với tập quán thương mại lành mạnh.
Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên hiểu rằng chỉ cần chứng minh mình sử dụng thương hiệu trước là đương nhiên có thể hủy bỏ văn bằng của người khác. Mỗi vụ việc cần được đánh giá dựa trên nhiều yếu tố: thời điểm sử dụng, phạm vi hàng hóa dịch vụ, mức độ nhận biết của thương hiệu, hành vi của người đăng ký và hệ thống chứng cứ cụ thể.
Đừng nhầm lẫn giữa tên doanh nghiệp và nhãn hiệu
Một sai lầm khá phổ biến là cho rằng đã đăng ký thành lập công ty với tên “ABC” thì đương nhiên có độc quyền đối với tên “ABC” trên mọi sản phẩm và dịch vụ.
Thực tế, tên doanh nghiệp, tên thương mại và nhãn hiệu là những đối tượng pháp lý khác nhau.
Doanh nghiệp có thể được thành lập hợp pháp với một tên nhất định nhưng một chủ thể khác có thể đã đăng ký nhãn hiệu tương tự trong phạm vi hàng hóa, dịch vụ cụ thể. Ngược lại, việc có giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu cũng không đồng nghĩa được sử dụng dấu hiệu đó trong mọi hoàn cảnh mà không phải xem xét quyền của chủ thể khác.
Luật Sở hữu trí tuệ cũng quy định dấu hiệu trùng hoặc tương tự với tên thương mại đang được sử dụng của người khác có thể không đáp ứng điều kiện bảo hộ nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc thương mại.
Do đó, khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp cần đánh giá tổng thể các quyền đang tồn tại thay vì chỉ dựa vào một giấy đăng ký kinh doanh hoặc một văn bằng bảo hộ.
Không nên vội vàng mua lại thương hiệu
Khi phát hiện đối thủ đã đăng ký tên thương hiệu, nhiều doanh nghiệp ngay lập tức liên hệ để thương lượng mua lại. Đây có thể là một phương án thương mại trong một số trường hợp, nhưng không nên thực hiện khi chưa đánh giá hồ sơ pháp lý.
Nếu doanh nghiệp thực sự có chứng cứ mạnh về việc thương hiệu đã được sử dụng từ trước hoặc có dấu hiệu đối thủ đăng ký nhằm chiếm đoạt, việc vội vàng trả tiền mua lại có thể khiến doanh nghiệp chịu thiệt hại không cần thiết.
Ngược lại, nếu đối thủ có quyền đăng ký hợp pháp và hồ sơ của doanh nghiệp yếu, việc đàm phán có thể lại là phương án tiết kiệm thời gian và chi phí hơn so với tranh chấp kéo dài.
Điều quan trọng là phải đánh giá căn cứ pháp lý trước, lựa chọn giải pháp sau.
Doanh nghiệp cần xây dựng “hồ sơ chứng minh thương hiệu”
Một thương hiệu không chỉ được tạo nên bằng logo đẹp hay tên gọi ấn tượng. Khi có tranh chấp, doanh nghiệp cần chứng minh được quá trình hình thành và sử dụng thương hiệu.
Nên xây dựng và lưu trữ:
- File thiết kế logo, bộ nhận diện;
- Hợp đồng thiết kế, chuyển giao quyền;
- Hồ sơ sử dụng thương hiệu theo thời gian;
- Ảnh chụp cửa hàng, biển hiệu;
- Hóa đơn quảng cáo;
- Dữ liệu website;
- Bài viết truyền thông;
- Hợp đồng kinh doanh;
- Chứng từ bán hàng;
- Hồ sơ nhãn hiệu tại Việt Nam và nước ngoài.
Việc lưu trữ bài bản không chỉ giúp doanh nghiệp quản trị tài sản trí tuệ mà còn tạo lợi thế khi xảy ra tranh chấp.
Bài học quan trọng: Đừng đợi thương hiệu nổi tiếng mới đăng ký
Nhiều doanh nghiệp chỉ nghĩ đến đăng ký nhãn hiệu khi thương hiệu bắt đầu được nhiều người biết đến. Nhưng lúc đó, rủi ro cũng tăng lên vì có thể đã xuất hiện người đăng ký trước hoặc các dấu hiệu tương tự trên thị trường.
Nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau; tổ chức, cá nhân có quyền đăng ký nhãn hiệu cho hàng hóa hoặc dịch vụ theo các điều kiện luật định.
Doanh nghiệp nên chủ động:
- Tra cứu khả năng đăng ký trước khi sử dụng rộng rãi;
- Xác định đúng nhóm hàng hóa, dịch vụ;
- Nộp đơn đăng ký sớm;
- Theo dõi tình trạng đơn;
- Theo dõi các nhãn hiệu tương tự;
- Lưu trữ toàn bộ tài liệu sử dụng thương hiệu;
- Xây dựng chiến lược bảo hộ đối với tên, logo và các tài sản trí tuệ quan trọng.
CÔNG TY LUẬT VIỆT PHÚ – HỖ TRỢ ĐÁNH GIÁ VÀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI DOANH NGHIỆP
Khi phát hiện tên thương hiệu bị người khác đăng ký, điều quan trọng nhất không phải là hoang mang mà là xác định đúng tình trạng pháp lý và lựa chọn phương án phù hợp. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng, vì vậy doanh nghiệp nên được đánh giá hồ sơ cụ thể trước khi phản đối, yêu cầu hủy bỏ, đàm phán hoặc lựa chọn phương án xử lý khác.
CÔNG TY LUẬT VIỆT PHÚ
TRỤ SỞ CHÍNH
Địa chỉ: Số LK44, Ngõ 4, Đường Nguyễn Văn Lộc, P. Hà Đông, TP Hà Nội.
Điện thoại: 024.6261.2299
VĂN PHÒNG TP. HỒ CHÍ MINH
Địa chỉ: Số 1 Đường 48, KDC Nam Long, P. Phước Long, TP.HCM.
Điện thoại: 077 832 0000
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính thông tin tham khảo. Việc xử lý tranh chấp nhãn hiệu cần căn cứ vào hồ sơ, chứng cứ và tình tiết cụ thể của từng vụ việc.
